วัดสารอด เป็นอารามฝ่ายมหานิกาย ตั้งอยู่เลขที่ ๕๗ ถนนสุขสวัสดิ์ ซอย ๔๔ แขวงราษฎร์บูรณะ เขตราษฎร์บูรณะ กรุงเทพมหานคร ริมคลองราษฎร์บูรณะ มีพื้นที่ทั้งสิ้น ๑๕ ไร่ ๓ งาน ๘๓ ตารางวา นับเป็นพระอารามเก่าแก่ที่มีความสำคัญต่อประวัติศาสตร์ พระพุทธศาสนา การศึกษา และวิถีชีวิตของชุมชนราษฎร์บูรณะมาอย่างยาวนาน
จากหลักฐานทางประวัติศาสตร์และคำบอกเล่าที่สืบทอดกันมา เชื่อกันว่าวัดสารอดมีมาตั้งแต่สมัยกรุงศรีอยุธยา หลักฐานสำคัญที่สะท้อนความเก่าแก่ของวัดคือ “หลวงพ่อรอด” พระพุทธรูปปางสมาธิ เนื้อปูนน้ำอ้อย ศิลปะสมัยอยุธยา หน้าตักกว้าง ๒๒ นิ้ว สูงถึงยอดพระเกตุ ๓๒ นิ้ว ซึ่งเป็นพระพุทธรูปคู่บ้านคู่เมืองของชุมชนและเป็นศูนย์รวมศรัทธาของพุทธศาสนิกชนมาโดยตลอด จึงเป็นเหตุผลสำคัญที่ทำให้สันนิษฐานได้ว่า บริเวณแห่งนี้เคยเป็นชุมชนที่มีความเจริญและมีพระพุทธศาสนาเป็นศูนย์กลางของการดำเนินชีวิตมาตั้งแต่ครั้งกรุงศรีอยุธยา
ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๓ วัดได้รับการสถาปนาเป็นวัดอย่างเป็นทางการเมื่อ พ.ศ. ๒๓๗๒ ในระยะแรกมีพื้นที่เพียง ๔ ไร่ ก่อนที่เจ้าอาวาสและคณะศรัทธาในแต่ละยุคจะร่วมกันจัดซื้อที่ดินเพิ่มเติมอย่างต่อเนื่อง จนปัจจุบันมีพื้นที่รวม ๑๕ ไร่ ๓ งาน ๘๓ ตารางวา อันสะท้อนถึงพลังศรัทธาของประชาชนที่มีต่อวัดตลอดระยะเวลากว่าสองศตวรรษ
เดิมวัดแห่งนี้เป็นที่รู้จักในนาม “วัดเสือรอด” มีเรื่องเล่าสืบทอดกันมาหลายกระแส ทั้งเรื่องเสือที่รอดชีวิตหลังถูกยิงและหลบเข้ามาอาศัยในวัด หรือเรื่องโจรผู้ร้ายที่กลับใจประพฤติตนเป็นคนดีเมื่อเข้ามาพึ่งร่มเงาพระพุทธศาสนา ซึ่งชาวบ้านเรียกโจรว่า “เสือ” หลักฐานสำคัญที่ยืนยันชื่อเดิมของวัดสารอด คือ “วัดเสือรอด” ปรากฏอยู่บนจารึกตู้พระธรรมที่สร้างเมื่อ พ.ศ. ๒๔๒๕
เมื่อชุมชนริมคลองราษฎร์บูรณะขยายตัว วัดสารอดได้เติบโตควบคู่ไปกับชุมชน กลายเป็นศูนย์กลางแห่งศรัทธา การศึกษา และกิจกรรมสาธารณประโยชน์ ประชาชนได้ร่วมแรงร่วมใจกันทำนุบำรุงวัดอย่างต่อเนื่อง โดยเฉพาะในสมัยรัชกาลที่ ๖ ต้นสกุลกาญจนกุญชรได้ร่วมบูรณปฏิสังขรณ์เสนาสนะสำคัญ ได้แก่ หอสวดมนต์เมื่อ พ.ศ. ๒๔๖๑ และหอระฆังเมื่อ พ.ศ. ๒๔๖๓ ซึ่งยังคงเป็นมรดกทางสถาปัตยกรรมที่ปรากฏให้เห็นจนถึงปัจจุบัน
ในช่วงพ.ศ. ๒๕๑๐ วัดสารอดประสบปัญหาพื้นดินทรุดตัวจากผลกระทบของการสูบน้ำบาดาลในพื้นที่กรุงเทพมหานคร ทำให้น้ำจากคลองราษฎร์บูรณะเอ่อล้นเข้าท่วมพื้นที่วัดอยู่เป็นประจำ แม้จะมีการถมดินยกพื้นเพื่อแก้ไขปัญหา แต่ก็ไม่อาจป้องกันได้อย่างถาวร คณะกรรมการวัดจึงมีมติให้ก่อสร้างอุโบสถหลังใหม่ โดยเริ่มดำเนินการเมื่อ พ.ศ. ๒๕๒๗ วางศิลาฤกษ์เมื่อวันที่ ๑๓ เมษายน พ.ศ. ๒๕๒๗ และก่อสร้างเป็นอาคารคอนกรีตเสริมเหล็กยกพื้นสูงเพื่อป้องกันอุทกภัย
เมื่อวันที่ ๓ มิถุนายน พ.ศ. ๒๕๒๘ วัดได้ประกอบพิธีเททองหล่อพระประธานปางพระพุทธชินราชเพื่อประดิษฐานในอุโบสถหลังใหม่ ต่อมาเมื่อวันที่ ๓๑ มกราคม พ.ศ. ๒๕๓๐ ได้ประกอบพิธียกช่อฟ้า และในปีเดียวกันได้รับพระราชทานวิสุงคามสีมา ก่อนที่ในวันที่ ๑๒ มีนาคม พ.ศ. ๒๕๓๑ สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี จะเสด็จพระราชดำเนินทรงประกอบพิธีตัดหวายลูกนิมิต นับเป็นเหตุการณ์สำคัญที่สร้างความปลาบปลื้มแก่พุทธศาสนิกชนทั้งในพื้นที่และทั่วประเทศ ภายหลังการก่อสร้างอุโบสถแล้วเสร็จ วัดได้ก่อสร้างวิหารขึ้นแทนอุโบสถหลังเดิม แล้วเสร็จเมื่อ พ.ศ. ๒๕๓๖ เพื่อประดิษฐานหลวงพ่อเพชร หลวงพ่อพลอย และหลวงพ่อรอด
นอกจากบทบาทในฐานะศาสนสถานแล้ว วัดสารอดยังเป็นศูนย์กลางการศึกษาพระปริยัติธรรม การปกครองคณะสงฆ์ และการพัฒนาชุมชนมาโดยตลอด โดยเคยเป็นที่ตั้งของหน่วยปกครองคณะสงฆ์ระดับแขวงและระดับเขต เปิดสอนนักธรรมและบาลี รวมทั้งเคยเป็นสถานที่จัดการศึกษาสำหรับเยาวชนในชุมชน จึงมีบทบาทสำคัญในการพัฒนาคนควบคู่กับการพัฒนาศาสนสถาน
ในด้านการบริหาร พระครูศรีวรวัฒน์ (นิยม เขมวีโร ป.ธ.๕) นับเป็นเจ้าอาวาสผู้มีบทบาทสำคัญในการวางรากฐานความมั่นคงของวัด ทั้งด้านการศึกษา การปกครอง และการปฏิบัติธรรม ด้วยความเคร่งครัดในพระธรรมวินัยและความมุ่งมั่นในการพัฒนาพระภิกษุสามเณร ทำให้วัดสารอดได้รับการยอมรับในฐานะศูนย์กลางการศึกษาพระพุทธศาสนาที่สำคัญแห่งหนึ่งของฝั่งธนบุรี
วัดได้ก้าวเข้าสู่ช่วงเปลี่ยนผ่านที่สำคัญอีกครั้ง ระหว่างปี พ.ศ. ๒๕๖๒–๒๕๖๔ พระศรีธีรพงศ์ (อุดม สารเมธี), ดร. เจ้าคณะเขตราษฎร์บูรณะ ได้รับมอบหมายให้ดำรงตำแหน่งผู้รักษาการแทนเจ้าอาวาสวัดสารอด ในช่วงเวลาดังกล่าว ท่านได้วางแนวทางการฟื้นฟูวัดอย่างเป็นระบบ ทั้งด้านการบูรณปฏิสังขรณ์ศาสนสถาน การบริหารจัดการ และการสร้างการมีส่วนร่วมของคณะสงฆ์ ภาครัฐ ภาคเอกชน และประชาชน ภายใต้แนวคิด “ราษฎร์บูรณะศีลบวร” จนเกิดพลังความร่วมมือในการฟื้นฟูวัดครั้งใหญ่ และสามารถสร้างความเชื่อมั่นให้ประชาชนกลับเข้ามามีส่วนร่วมในการทำนุบำรุงวัดอีกครั้ง อันนับเป็นการวางรากฐานสำคัญสำหรับการพัฒนาวัดในระยะต่อมา
การดำเนินงานดังกล่าวได้รับการสนับสนุนจากพระครูปลัดอดิศักดิ์ วชิรปญฺโญ, ดร. ซึ่งในขณะนั้นดำรงตำแหน่งประธานมูลนิธิโพลวพลือ (ทางสว่าง) โดยได้ร่วมอุปถัมภ์การบูรณะวัดและประสานเครือข่ายความร่วมมือจากหลายภาคส่วน ทำให้การฟื้นฟูเสนาสนะดำเนินไปอย่างต่อเนื่องและเป็นรูปธรรม เมื่อพระศรีธีรพงศ์ (อุดม สารเมธี), ดร. เห็นถึงความรู้ ความสามารถ วิสัยทัศน์ และความเสียสละในการทำงานเพื่อพระพุทธศาสนา จึงให้การสนับสนุนและผลักดันร่วมกับคณะสงฆ์เขตราษฎร์บูรณะให้พระครูปลัดอดิศักดิ์ วชิรปญฺโญ, ดร. เข้ารับตำแหน่งเจ้าอาวาสวัดสารอด เพื่อสืบสานภารกิจที่ได้เริ่มต้นไว้และขับเคลื่อนการพัฒนาวัดให้เกิดความต่อเนื่องอย่างยั่งยืน
เมื่อได้รับการแต่งตั้งเป็นเจ้าอาวาสวัดสารอดตั้งแต่วันที่ ๑ มิถุนายน พ.ศ. ๒๕๖๔ เป็นต้นมา พระครูปลัดอดิศักดิ์ วชิรปญฺโญ, ดร. ได้น้อมนำแนวทางที่วางรากฐานไว้ในช่วงเปลี่ยนผ่านมาต่อยอด พร้อมกำหนดวิสัยทัศน์ “แหล่งสร้างศาสนทายาทชั้นเลิศภายในปี ๒๕๗๕” และขับเคลื่อนการบริหารวัดโดยบูรณาการหลักพระพุทธศาสนาเข้ากับองค์ความรู้ด้านการบริหาร การวิจัย และการสร้างเครือข่ายความร่วมมือ ทำให้วัดสารอดก้าวสู่การพัฒนาในทุกมิติ ทั้งด้านศาสนสถาน การศึกษา การปฏิบัติธรรม และการพัฒนาชุมชน
ผลจากการดำเนินงานอย่างต่อเนื่อง ทำให้วัดมีพระภิกษุและสามเณรเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ มีการฟื้นฟูการทำบุญวันพระ การจัดอบรมวิปัสสนากรรมฐานเป็นประจำ การจัดตั้งสำนักปฏิบัติธรรมประจำกรุงเทพมหานคร แห่งที่ ๖๑ “โพธิมหาสถานจันทร์เต็มดวง” ในปี พ.ศ. ๒๕๖๔ และการจัดตั้งสำนักเรียนวัดสารอดในปี พ.ศ. ๒๕๖๘ อันเป็นการยกระดับบทบาทของวัดให้เป็นทั้งศูนย์กลางการศึกษาและการสร้างศาสนทายาทอย่างเป็นระบบ
ด้วยการประยุกต์ใช้องค์ความรู้ทางวิชาการและการสร้างเครือข่ายความร่วมมือ วัดสารอดยังได้รับการพัฒนาให้เป็นพื้นที่ต้นแบบด้านการพัฒนาชุมชนและพระพุทธศาสนาในหลายมิติ อาทิ การส่งเสริมชุมชนรักษาศีล ๕ การจัดตั้งศูนย์ไกล่เกลี่ยข้อพิพาทภาคประชาชน ศูนย์การเรียนรู้ชุมชน สถาบันสารอด ศูนย์พัฒนาครอบครัวชุมชนเมืองต้นแบบ และการพัฒนาย่านสร้างสรรค์ “ย่านเสือรอด” ซึ่งล้วนสะท้อนบทบาทของวัดในฐานะศูนย์กลางการพัฒนาคุณภาพชีวิตของชุมชน
จากพัฒนาการตลอดระยะเวลาที่ผ่านมา วัดสารอดได้เติบโตจากวัดชุมชนริมคลองในอดีต สู่การเป็นอารามที่มีบทบาทสำคัญทั้งด้านพระพุทธศาสนา การศึกษา การปฏิบัติธรรม และการพัฒนาสังคม ความเจริญก้าวหน้าดังกล่าวเกิดจากการสืบทอดเจตนารมณ์ของเจ้าอาวาสและคณะสงฆ์ในแต่ละยุคสมัย โดยเฉพาะการประสานต่อระหว่างพระศรีธีรพงศ์ (อุดม สารเมธี), ดร. ผู้วางรากฐานการฟื้นฟูและสนับสนุนการเปลี่ยนผ่าน กับพระครูสังฆกิจดิลก (อดิศักดิ์ วชิรปญฺโญ), ดร. ผู้สืบสานและต่อยอดการพัฒนา จนทำให้วัดสารอดก้าวสู่การเป็นศูนย์กลางแห่งศรัทธา การเรียนรู้ และการพัฒนาชุมชนอย่างมั่นคง เป็นที่พึ่งทางจิตใจของประชาชน และเป็นแบบอย่างของการบริหารวัดร่วมสมัยที่ยึดหลักพระธรรมควบคู่กับการพัฒนาเพื่อประโยชน์ของพระพุทธศาสนาและสังคมโดยรวม
แม้วัดสารอดจะมีพัฒนาการและความเจริญก้าวหน้าอย่างต่อเนื่องตลอดระยะเวลาที่ผ่านมา แต่การพัฒนาในยุคปัจจุบันยังคงเป็นช่วงหัวเลี้ยวหัวต่อที่สำคัญของการวางรากฐานเพื่ออนาคตของวัดสารอด โดยมุ่งเน้นการสร้างและพัฒนาศาสนทายาทให้มีความรู้ ความสามารถ และคุณธรรม พร้อมสืบทอดส่งต่อรุ่นสู่รุ่นอย่างมีคุณภาพมั่นคงยั่งยืนในอนาคต เนื่องจากจำนวนพระภิกษุและสามเณรที่เข้ามาศึกษาและปฏิบัติธรรมมีแนวโน้มเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง วัดจึงมีความจำเป็นต้องพัฒนาและขยายเสนาสนะให้มีความพร้อมและเพียงพอ ทั้งด้านการศึกษา การปฏิบัติธรรม และการดำรงสมณเพศ โดยเฉพาะการก่อสร้าง พระมหาธาตุสารอดเจดีย์ศรีวชิรปัญโญดม ซึ่งนอกจากจะเป็นพุทธสถานอันทรงคุณค่าทางพระพุทธศาสนาแล้ว ยังเป็นศูนย์กลางแห่งการศึกษา การปฏิบัติธรรม และการอบรมศาสนทายาท เพื่อรองรับการพัฒนาพระภิกษุสามเณรให้เป็นกำลังสำคัญของคณะสงฆ์และสังคมไทยในอนาคต
การสืบสานเจตนารมณ์ของบูรพาจารย์และการธำรงรักษาวัดสารอดให้เจริญมั่นคงอย่างยั่งยืน มิใช่เป็นภารกิจของคณะสงฆ์เพียงฝ่ายเดียว หากเป็นพันธกิจร่วมของพุทธศาสนิกชน ชุมชน และภาคีเครือข่ายทุกภาคส่วน ที่ได้ร่วมกันอุปถัมภ์ บำรุง และสืบทอดพระพุทธศาสนามาโดยตลอด พลังแห่งศรัทธา ความสามัคคี และการมีส่วนร่วมของทุกฝ่าย จึงเป็นรากฐานสำคัญที่ทำให้วัดสารอดสามารถดำรงบทบาทในฐานะแหล่งศึกษา ปฏิบัติธรรม และสร้างศาสนทายาทได้อย่างมั่นคง ตลอดจนสืบทอดคุณูปการของพระพุทธศาสนาให้เป็นประโยชน์แก่ชุมชน ประเทศชาติ และสังคมโลกตราบนานเท่านาน
ใส่ความเห็น